จะประเมินผลงานไปทำไม ในเมื่อสุดท้ายก็อยู่ที่ผู้บริหารจะให้
กระบวนการในการบริหารทรัพยากรบุคคลเรื่องหนึ่งที่มักจะมีปัญหาเสมอ ก็คือ การประเมินผลงาน ไม่ว่าเวลาจะผ่านมากี่ปี มีการพัฒนาระบบและเครื่องมือในการประเมินผลงานมามากมาย แต่สุดท้ายก็ยังไม่สามารถที่จะแก้ปัญหาเดิม ๆ ที่เกิดขึ้นได้ หลายบริษัทเป็นปัญหาเรื้อรังมาก และไม่สามารถที่จะปรับแก้ หรือรื้ออะไรได้เลย ทั้ง ๆ ที่ฝ่ายบุคคลเองก็พยายามที่จะหาวิธีการ หาแนวทาง หาที่ปรึกษามือดี ให้เข้ามาช่วยปรับปรุงแก้ไข แต่สุดท้ายก็กลับเข้าสู่ปัญหาแบบเดิม ทำไมถึงเป็นอย่างนั้น
สาเหตุที่ทำให้เรื่องของการประเมินผลงานไม่สามารถแก้ไขได้สักที (เอาเท่าที่ผมได้พบมา) มีอะไรบ้างลองมาดูกันครับ
- ผู้ประเมินมองผลงานพนักงานไม่ออก สาเหตุแรกก็คือ ตัวผู้ประเมินเอง ที่ยังไม่เข้าใจเรื่องของการประเมินผลงาน ไม่รู้ว่า ผลงานของพนักงานนั้นแบบไหนที่เรียกว่าดี แบบไหนที่เรียกว่าไม่ดี ก็เลยไม่สามารถประเมินได้ เขียนมาแบบนี้บางท่านอาจจะขำว่า เป็นไปได้หรือ ที่หัวหน้าจะมองผลงานลูกน้องตัวเองไม่ออกเลย คำตอบก็คือ ผมเจอมาแล้ว ผู้จัดการบางคน ไม่รู้จริงๆ ว่า ลูกน้องตัวเองทำอะไร และทำได้ดีแค่ไหน เพราะไม่เคยดูแลใส่ใจเลย สุดท้ายพอถึงเวลาประเมินผลงานก็มั่วไปแบบให้เยอะไว้ก่อน ยังไงก็ไม่มีปัญหา ก็เลยเกิดอาการ A ยกฝ่ายขึ้น เพราะจะได้ไม่ต้องไปอธิบายให้เมื่อยว่าใครดีไม่ดี ทั้งนี้ก็เพราะไม่รู้ว่าใครดี หรือไม่ดีนั่นเอง
- ผู้ประเมินรู้ว่าผลงานใครเป็นอย่างไร แต่ก็ไม่กล้าให้ตามนั้น อีกสาเหตุที่ทำให้ระบบประเมินไม่ได้ผลก็คือ คนประเมินรู้ทั้งรู้ว่าผลงานของพนักงานไม่ดี ต้องปรับปรุง แต่สุดท้ายก็ไม่กล้าประเมินตามนั้น เพราะกลัวว่าถ้าให้ไม่ดีแล้ว พนักงานจะไม่พอใจ แล้วจะทำให้ใช้งานพนักงานคนนี้ไม่ได้ หรือพนักงานอาจจะไม่เต็มใจอยากทำงานให้เรา งานของเราก็จะมีปัญหาขึ้นมาได้
- อยากให้ตามเนื้อผ้า แต่พอไปเห็นคนอื่นประเมิน ก็เลยแก้ อีกสาเหตุก็คือ คนประเมินตั้งใจที่จะประเมินอย่างตรงไปตรงมาตามผลงาน แต่พอรู้ว่า ผู้จัดการคนอื่นประเมินลูกน้องตนเองแบบให้แต่ผลงานดีเลิศ ก็เลยกลัวว่าลูกน้องตัวเองจะได้รับผลไม่ดีจากการประเมินของตนเอง ทีคนอื่นยังประเมินแบบเฟ้อๆ ได้ ก็เลยลบทิ้งแล้วประเมินใหม่แบบเฟ้อๆ เช่นกัน
- ระบบประเมินผลไม่มีความชัดเจน อีกสาเหตุหนึ่งก็คือ ระบบประเมินผลงานเองของบริษัทไม่มีอะไรที่ชัดเจนเลย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของปัจจัยในการประเมิน ทั้งทางด้านผลงาน และด้านพฤติกรรม คะแนนผลงาน นิยามของคะแนนแต่ละตัว ฯลฯ ทั้งๆ ที่รู้ว่าการประเมินผลงานก็คือ การใช้ดุลยพินิจ ความคิดเห็น (จริงๆ ก็คือความรู้สึก) แต่กลับไม่ทำระบบประเมินให้เกิดความชัดเจนให้มากที่สุด เพื่อจะได้ตีความกันเองได้น้อยที่สุด สุดท้ายก็เลยกลายเป็นระบบประเมินผลงานของผู้จัดการแต่ละคน ใครอยากให้อะไรก็จัดมา
- ผู้ถูกประเมินไม่เข้าใจระบบประเมิน อีกสาเหตุก็คือผู้ถูกประเมินเอง ไม่เคยได้รับการอธิบายเรื่องของการประเมินผลงานเลยว่า จะต้องถูกประเมินด้วยปัจจัยอะไรบ้าง ผลงานคืออะไร พฤติกรรมคืออะไร ถ้าทำอย่างไรถึงเรียกว่าดี แบบไหนที่เรียกว่าผลงานไม่ดี คะแนนแต่ละระดับแปลว่าอะไรกันแน่ ฯลฯ พอผู้ถูกประเมินไม่เข้าใจ ก็ไม่ยอมรับผลการประเมินจากนาย ปัญหาก็ตามมาอีกเป็นขบวน
สาเหตุที่กล่าวมาทั้งหมดนั้น ยังพอที่จะสามารถแก้ไขได้ ถ้าผู้บริหาร HR และผู้จัดการสายงานทุกคน พร้อมใจกันปรับเปลี่ยนและทำความเข้าใจในเรื่องของการประเมินผลงานกันใหม่ โดยเริ่มต้นจากการจัดทำระบบประเมินผลงานให้ชัดเจนให้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นนิยาม คำอธิบาย ในปัจจัยประเมินต่างๆ การให้คะแนน วิธีการคำนวณ น้ำหนักของปัจจัยต่างๆ มาตรฐานของผลงานที่จะต้องมีการกำหนดมาตรฐานที่ชัดเจน ซึ่งทำให้ความรู้สึกของคนประเมินนั้น รู้สึกไปในทางเดียวกัน ไม่ได้แตกต่างกันมากมาย
จากนั้นก็ต้อง สื่อสาร สื่อสาร สื่อสาร โดยสื่อสารระบบให้กับทุกระดับเข้าใจ ไม่ว่าจะเป็นผู้บริหาร ผู้จัดการ หรือแม้แต่พนักงานที่ถูกประเมิน ต้องเห็นภาพระบบประเมินไปในทางเดียวกันทั้งหมด
สุดท้ายผู้บริหารต้องให้ความสำคัญในเรื่องนี้ด้วยเช่นกัน จะต้องมีระบบในการประเมินว่า ผู้จัดการที่ประเมินผลงานลูกน้องนั้น ประเมินอย่างตรงไปตรงมาตามผลงานจริงๆ หรือไม่ ถ้าไม่เป็นแบบนั้น ผลงานของผู้จัดการคนนั้นก็จะแย่ลงไปด้วยเช่นกัน ทั้งนี้ก็เพื่อให้ผู้ประเมินทุกคนปรับปรุงตนเองให้มีมาตรฐานในการประเมินผลงานอย่างตรงไปตรงมามากขึ้น
แต่สาเหตุสุดท้ายที่ทำให้ระบบประเมินผลงานยังคงไม่เป็นที่ยอมรับ และที่สำคัญ กลายเป็นระบบที่ขาดความศักดิ์สิทธิ์ไปเลย ก็คือ ผลการประเมินทั้งหมดที่ผู้จัดการประเมินมา จะถูกส่งไปให้กับผู้บริหารระดับสูง จากนั้น ผู้บริหารระดับสูงก็อาศัยสิทธิที่ตนเองเป็นผู้บริหาระดับสูง ทำการปรับ เปลี่ยน แก้ไข ผลงานของพนักงานแต่ละคนใหม่ โดยไม่ได้ดูจากข้อมูลผลงานเลย แต่อาศัยความรู้สึกส่วนตัวว่าคนนี้ฉันเคยเห็นหน้า คนนี้อยู่กันมานาน คนนี้ไม่เคยเห็น คนนี้พูดจาไม่ค่อยจะดี ฯลฯ ทำการปรับผลงานพนักงานมาใหม่ทั้งหมด แล้วก็ส่งให้กับ HR เอาไปใช้ต่อในการขึ้นเงินเดือน
นี่แหละครับ ที่ทำให้การประเมินผลงานกลายเป็นระบบที่ผู้จัดการทุกไม่ชอบ และไม่อยากประเมิน เพราะประเมินไปแล้ว สุดท้ายก็ถูกปรับเปลี่ยนโดยไร้เหตุผลใดๆ
แล้วจะประเมินไปทำไม จริงมั้ยครับ
ข้อมูลจาก อ.ประคัลภ์
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น